Wordt deze nieuwsbrief niet goed weergegeven? Bekijk deze e-mail in je browser
#3
Mu.ZEE Romestraat 11
8400 Oostende
muzee.be

Het delen van een wereld (vervolg)

“(…) we are not points on a line; rather, we are the centre of circles.” (John Berger)


Het is de tijd van het jaar om Mu.ZEE-momenten te overzien en vragen te stellen. Welk soort museum willen we zijn en nog meer dan nu worden? Hoe staat het museum in de wereld en is er hoop voor die wereld? Of delen we de slotwoorden uit de dankrede van Svetlana Alexijevitsj, de Wit-Russische schrijfster en onderzoeksjournaliste die dit jaar de Nobelprijs voor de literatuur won: “Een tijd van hoop is vervangen door een tijd van vrees. De tijd loopt achterwaarts. Het is tweedehands tijd…”

SOUTH as a state of mind is de eerste boodschap (in de vorm van een tijdschrift) van het team van Adam Szymczyk. De artistiek directeur van de volgende Documenta in 2017 heeft naast Kassel, de thuisstad van de Documenta, ook Athene als ontvangende tentoonstellingsplek aangekondigd. De nagedachtenis en de ideeën van de dichter en latere filosoof Édouard Glissant (1928-2011) maken deel uit van wat we ‘het zuiden als een mentale plek’ kunnen noemen. Glissant heeft aangetoond dat verschil een kracht vertegenwoordigt, dat verschil een nevenaspect van solidariteit en verzoening is. In de ‘Tout-Monde’ of ‘wereldmentaliteit’ van Glissant kunnen verschillen en wisselende verhoudingen autonome entiteiten bij elkaar brengen en verenigen, energie geven, tot schoonheid en vrijheid leiden.

Wat kunnen we leren van een ‘zuidelijk’ Afrikaans continent bestaande uit 54 verschillende landen? Achille Mbembe, de filosoof die een grote rol speelt in het denken over de tentoonstelling Europese Spoken, reageert scherp wanneer zijn mening over Europa wordt gevraagd: “Ik weet het niet. Ik zeg liever niets over Europa. Europa is moe, uitgeput, zelfvoldaan. Europa heeft een zeer hoog niveau van menselijk comfort bereikt, tegen een zeer hoge prijs. Het werkt. Je kunt er niets meer aan toevoegen. Europa heeft die existentiële genoegens bereikt waar de rest van de mensheid slechts naar kan streven. Maar Europa draait om zijn eigen as. Europa is niet bereid verantwoordelijkheid te nemen, voor de toekomst van deze tijd. Europa wil op haar eiland leven, dat prachtige museum. We leven in een tijd waarin we ons bewust moeten zijn dat deze wereld één is. Je kunt niet leven in de illusie dat we niet diep met elkaar verbonden zijn. Er bestaat geen onderscheid tussen hier en daar.”

Waarom de focus op deze analyses en voorstellen van Glissant en Mbembe? Waarom organiseert Mu.ZEE een tentoonstelling zoals Europese Spoken – over de beeldvorming van kunst uit Afrika in de twintigste eeuw? Omdat het deel uitmaakt van een bredere kijk op onze collecties, op hoe we met onze verzamelgeschiedenis in dialoog dienen te treden en hoe we kunstwerken met nieuwe betekenissen kunnen activeren. De nieuwe te schrijven verhalen over collectiestukken zullen niet meer over goed of fout gaan, maar over hoe hybride en meervoudige archieven aan te leggen. Het gaat over het in kaart brengen van routes, van cirkelbewegingen, hoe een transculturele, meervoudige geschiedenis zichtbaar te maken.

Of minder abstract en theoretisch geformuleerd: zijn onze musea wel gedekoloniseerd? Westerse musea zijn van oorsprong ideologische constructies en de onevenwichtige machtsverhoudingen uit de koloniale tijd blijven in verzamelingen, hoe we ze beheren en raadplegen

tot op vandaag verder leven. De kunstwerken uit de collectie van het Museum voor Midden-Afrika te Tervuren zitten nog altijd opgesloten in een verleden. De tentoonstelling in Mu.ZEE wil de spoken uit dat verleden zichtbaar maken. Het formuleren van alternatieven maakt deel uit van een hopelijk toekomstig tentoonstellingsproject in het museum te Lubumbashi – de bijdragen van Patrick Wokmeni en Manfred Pernice vormen reeds een eerste beginpunt.

Het is mogelijk om nieuwe betekenissen te produceren. In 2014 heeft Sammy Baloji schilderijen van Constant Permeke en etsen van James Ensor uit onze collecties voor zijn onderzoek ingezet, hij heeft ons getoond hoe collecties mobiel zijn, hoe we kunstwerken in beweging kunnen brengen door steeds van positie te wisselen, afwisselend te analyseren en te interpreteren. 
Deze zomer heeft de tentoonstelling Vuur en Klei, van Innovando la Tradición – een onderdeel van Beaufort Buiten de Grenzen – laten zien hoe de ervaring en kennis van generaties pottenbakkers uit Oaxaca in Mexico binnen een hedendaagse context en een denken over innovatie, duurzaamheid en ecologie kan worden geplaatst. De keramische pot behoort tot een verzameling en los van de oorsprong, het gebruik en andere waardevolle, traditiegebonden elementen kunnen aan dezelfde pot ook nieuwe parallelle verhalen worden toegevoegd.

In 2016 gaan we met het ontwikkelen en ontdekken van deze museumvisie verder. Het is een leerschool en een manier om onze collecties als onderzoeksvelden te benaderen, om over kunstwerken als culturele goederen te debatteren. Clémentine Deliss heeft in het Weltkulturen Museum te Frankfurt rond deze vragen baanbrekend werk gedaan en ze eindigt haar tekst Collecting Life’s Unknowns met de zinnen: “This is the seed of a new museum-university, constantly working with external impulses and redrafting the concepts of generalism and the democratic intellect towards a non-standardised education, independant and self-organising, a subjective, permeable, fragile institution.”

In 2016 gaan we kwetsbaar verder, in dialoog met onder meer James Ensor en Léon Spilliaert, Oskar Serti, Patrick Corillon, Honoré d'O, Carsten Höller, Jules Schmalzigaug en het futuristisch kookboek. Hoop schuilt in de creativiteit.

Begin januari is er Flessenpost #4 over Mu.ZEE en hedendaagse kunst!

17 december 2015

Phillip Van den Bossche
directeur Mu.ZEE, Oostende

 

Beeld : Jane Graverol, L’Afrique inconnue – La mythologie comparée, 1958, Collectie Mu.ZEE

 

reageer
Mu.ZEE Stad aan Zee OostendeFlanders State of the ArtComitee Mu.ZEEKlara Mu zee um
Deze nieuwsbrief niet langer ontvangen? Deze nieuwsbrief niet langer ontvangen?