Wordt deze nieuwsbrief niet goed weergegeven? Bekijk deze e-mail in je browser
#4
Mu.ZEE Romestraat 11
8400 Oostende
muzee.be

Waar is het museum voor moderne kunst? (deel 1)

“Societies never know it, but the war of an artist with his society is a lover’s war, and he does, at his best, what lovers do, which is to reveal the beloved to himself and, with that revelation, to make freedom real.” (James Baldwin)

Op 16 januari nam Laurent Busine met een laatste toespraak afscheid als directeur van zijn museum op de Site van Le Grand-Hornu. Hij gaf een ondubbelzinnige boodschap mee aan de aanwezige gasten, hij herhaalde zelf met nadruk zijn woorden: “Er bestaat geen vooruitgang in de kunst”. Aan zijn jongere opvolger droeg hij op genereus te zijn (“De collectie is niet van jou.”) en te twijfelen (“Laat twijfel toe in je keuzevorming en manier van tentoonstellingen maken.”). Voor mij konden deze woorden op geen beter moment komen, want ik worstelde al enkele weken met een ‘oude’ vraag, de opsplitsing tussen moderne en hedendaagse kunst.

Is het geen artificiële afbakening? Waar begint en waar eindigt het moderne? Wanneer wordt de hedendaagse kunst die we nu verzamelen moderne kunst? Het zou voer voor meerdere ‘theoretische’ en ‘kunst-filosofische’ afleveringen van deze flessenpost kunnen zijn, maar misschien is dat helemaal niet nodig. Misschien is het de start van een langdurig tentoonstellingsproject en met verschillende ingrediënten: genereus, met twijfels, transcultureel, met kunstenaars en de collectie, met ideeën van hier en elders, gisteren en morgen, met inhoud van binnen en van buiten het instituut ‘museum’.

Twee namen en ontstaansgeschiedenissen waar ik verder op zou kunnen ingaan, maar hier niet uitgebreid zal doen. Het MoMA in New York, of het ‘museum of modern art’, verzamelt tot op heden hedendaagse kunst, design, fotografie en sinds enkele jaren ook computer games. De eerste tentoonstelling met bruiklenen dateert uit 1929 en op die vroegste kunstenaarslijst staan de namen van Van Gogh, Gauguin, Cézanne en Seurat. Eén van de oudste musea voor moderne kunst bevindt zich in de Poolse stad Aódz. Het is net iets ouder dan het MoMA – het gaat om een verschil tussen tentoonstellen en verzamelen – want het heeft zijn ontstaansgeschiedenis in 1929 wanneer een groep kunstenaars (groupa “a.r.”) kunstwerken van hun avant-garde tijdgenoten gaan verzamelen (o.a. Georges Vantongerloo). Vandaag wordt het Muzeum Sztuki te Aódz een kunstmuseum genoemd en spreekt ze op haar website over een collectie 20e en 21e -eeuwse kunst. Het MoMA heeft het dan weer over een collectie moderne en hedendaagse kunst. De verschillen blijven en we zijn vijfentachtig jaar verder.

Waar is de vrijheid en waar is het specifieke? Het MoMA brengt dit voorjaar de eerste Amerikaanse overzichtstentoonstelling gewijd aan Marcel Broodthaers. Het Muzeum Sztuki werkt ondertussen al een jaar lang aan het herinterpreteren van hun collectie, aan een update van de mogelijke betekenissen van de verzamelde kunstwerken. Onder de titel “Atlas of Modernity” onderzoeken ze begrippen verbonden zoals emancipatie, autonomie, industrialisatie, kapitaal en het experiment, stuk voor stuk verbonden met de moderniteit: The end of modern era and the advent of new times – the times when new paradigms were to be applied – has been announced on numerous occasions. However, the world we live in is still to a large degree defined by phenomena, processes and notions that appeared in modernity. Culture, models of scientific knowledge, social reality, forms of politics, economic mechanisms, our ideas of ourselves and, finally, our desires and fears have all been shaped by modernity. Learning about modernity becomes necessary if we attempt to understand the contemporary world and want to find our place in it.”

Kan het museum een specifiek omschreven plek worden waar kunstenaars en publiek

een zo groot mogelijke vrijheid kunnen delen? Steven ten Thije’s woorden van enkele jaren terug vormen een aanvullende echo op het voortdurend herdenken van kunstwerken als artefacten en tegelijkertijd als potentiële tijdmachines: “Kunst maakt dat we meer horen, zien en voelen. Maar nog belangrijker kunst daagt ons uit om daarover na te denken en een eigen oordeel te vellen.” Daarom hoor ik graag meer over de politieke ideeën van Marcel Broodthaers: waarom ging hij bij het beroemde Speakers’ corner in het Londense Hyde Park staan, met een plakkaat waarop hij SILENCE had geschreven? “A silent conversation of a personal point of view” luidt de bijhorende omschrijving. Het is dan 1972, en eveneens het jaar waarin Atari het eerste commercieel succesvolle videospel PONG lanceert. Het toeval mag ook een (bij-)rol spelen. Terug naar de geschiedenis: een plakkaat was in de Nederlanden van de 16e tot de 18e eeuw een ordonnantie waardoor regeringsvoorschriften ter kennis van het volk werden gebracht.

Terug naar het museum en 2016: we zijn het jaar gestart met Het echte ‘Mu.ZEE imaginaire’, een dialoog van Patrick Corillon met de collectie. Naast een website, waar elke week een nieuw venster en een nieuw verhaal wordt geopend, maakt Corillon vier seizoenen opvolgende collectiepresentaties in het museum. Tijdens zijn vele opzoekingen in het kunstendepot heeft hij over de zwevende of beter, vliedende beelden verteld – vliedend komt korter in de buurt van het Franse woord ‘flottantes’. Honderden schilderijen staan er in tientallen rekken. Netjes opgeborgen, we zien alleen hun zijkant. En toch is de atmosfeer van het depot geïmpregneerd met de honderden slapende beelden. Want ook slapende schilderijen stralen. De lucht die we in het kunstendepot inademen bestaat uit minuscuul kleine deeltjes. Enz… Ik verklap hier met mijn eigen woorden een klein fragment uit het boek De Vliedende Beelden van Patrick Corillon dat in mei zal verschijnen.

Een iconoclast is in huidig gebruik veelal een persoon die in de ogen van een ander, geen cultuur of kunst kan waarderen. Een iconoklas is dan misschien een ‘beeldenschool’. Wordt vervolgd. Het vervaardigen, vereren en verzamelen van afbeeldingen is al lang niet meer verboden.

Oostende, 15 februari 2016

Phillip Van den Bossche

 

Beeld : Georges Vantongerloo, Zelfportret, 1916, Collectie Mu.ZEE. Foto : Steven Decroos.

 

 

reageer
Mu.ZEE Stad aan Zee OostendeFlanders State of the ArtComitee Mu.ZEEKlara Mu zee um
Deze nieuwsbrief niet langer ontvangen? Deze nieuwsbrief niet langer ontvangen?